{"id":7235,"date":"2019-04-01T09:52:34","date_gmt":"2019-04-01T09:52:34","guid":{"rendered":"http:\/\/finnmarksarkivene.no\/?p=7235"},"modified":"2019-04-01T09:52:34","modified_gmt":"2019-04-01T09:52:34","slug":"brodtkorb-arkiiva-dehalas-oassi-kvenahistorjjas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/?p=7235","title":{"rendered":"Brodtkorb arkiiva \u2013 deh\u00e1la\u0161 oassi kvenahistorjj\u00e1s"},"content":{"rendered":"<p><strong>Andreas Esbensen Brodtkorb, V\u00e1rgg\u00e1in, g\u00e1vppa\u0161ii hui ollu kvenaiguin geat ledje \u00e1saiduvvan Guol\u00e1datnj\u00e1rgii, sihke ovttaskas olbmuiguin ja kvenaid guollefatnasiiguin.\u00a0 Arkiiva lea d\u00e1l v\u00e1lmmastuvvon ja registrerejuvvon, ja buohkat geat h\u00e1liidit besset geavahit d\u00e1id diehtog\u00e1lduid kvenahistorjj\u00e1 birra mat ovdal eai leat almmuhuvvon. \u00a0Arkiivvas g\u00e1vdnojit ollu die\u0111ut Guol\u00e1dat kvenaid ja Brodtkorb g\u00e1vppi laga\u0161 gaskavuo\u0111aid birra, ja lea govttola\u0161 j\u00e1hkit ahte lei dan gea\u017eil go olbmot dan \u00e1iggi d\u00e1rbba\u0161edje guhtet guoimmiset, ja gaskavuo\u0111at ledje deh\u00e1la\u010d\u010dat kvenaid birgejupm\u00e1i. \u00a0<\/strong><!--more--><\/p>\n<p>Inger Lene Nyttingnes, Pro\u0161eaktajo\u0111iheaddji, V\u00e1rjjat-arkiivvat (V\u00e1rjjat musea IKS)<\/p>\n<div id=\"attachment_7133\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-7133\" loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-7133\" src=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"506\" srcset=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2-300x169.jpg 300w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2-768x432.jpg 768w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kvener-p\u00e5-Russekysten-nr-2.jpg 1168w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-7133\" class=\"wp-caption-text\">\u201cCompanibog for Kv\u00e6ner paa Russekysten\u201d g\u00e1vdno Brodtkorb arkiivvas V\u00e1rjjat museas, V\u00e1rgg\u00e1in. Govven: Inger Lene Nyttingnes<\/p><\/div>\n<p>Arkiiva Brodkorb g\u00e1vpedoaimmaid birra V\u00e1rgg\u00e1in lea v\u00e1lmma\u0161tuvvon ja registrerejuvvon \u010dak\u010dat 2018, ja d\u00e1l besset buohkat \u00e1vkk\u00e1stallat kvena historjj\u00e1la\u0161 diehtog\u00e1lduin mat ovdal eai leat almmuhuvvon. Brodtkorb g\u00e1vppa\u0161ii hui ollu kvenaiguin geat ledje \u00e1saiduvvan Guol\u00e1datnj\u00e1rgii, sihke ovttaskas olbmuiguin ja kvenaid guollefatnasiiguin. Arkiivvas leat erenoam\u00e1\u017eit guhtta g\u00e1vpegirjji gos kvenat \u00a0namuhuvvojit, ja dat\u00a0 leat \u00abKonto for Kv\u00e6ner og Nordm\u00e6nd paa Russefinmarken\u00bb nr. 1 ja 2, \u00abCompagnibog for Kv\u00e6nerne paa Russekysten\u00bb nr. 2 ja nr. 17 (transp.), ja \u00abKv\u00e6nkladde\u00bb nr. 1 ja nr. 2. Nuppi \u201ckv\u00e6nkladde\u201d g\u00e1vpegirjjis leat muhtun siiddut da\u0111ibah\u00e1but billa\u0161uvvan buollinvah\u00e1ga gea\u017eil, muhto oasit girjjis leat logahahtti ja daid lea V\u00e1rgg\u00e1t musea govven.<\/p>\n<div id=\"attachment_7135\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kontobog-for-nordm\u00e6nd-og-kvener-nr-1.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-7135\" loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-7135\" src=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kontobog-for-nordm\u00e6nd-og-kvener-nr-1-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kontobog-for-nordm\u00e6nd-og-kvener-nr-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kontobog-for-nordm\u00e6nd-og-kvener-nr-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Kontobog-for-nordm\u00e6nd-og-kvener-nr-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-7135\" class=\"wp-caption-text\">Da\u0111ibah\u00e1but lea nubbi kvenabeavdegirji ollu billa\u0161uvvan buollinvah\u00e1giid gea\u017eil, muhto oasit leat logahahtti ja daid lea V\u00e1rgg\u00e1id musea govven. Govven: Inger Lene Nyttingnes<\/p><\/div>\n<p>G\u00e1vpegirjjiin lea bienala\u010d\u010dat merkejuvvon makk\u00e1r g\u00e1lvvut ja b\u00e1lvalusat leat vuvdojuvvon, lonuhuvvon ja ostojuvvon, jagi 1869 r\u00e1jes \u2013 dan \u00e1iggi goas Ruo\u0161\u0161a koloniserego\u0111ii\u00a0 Guol\u00e1datnj\u00e1rgga &#8211; gitta 1919 r\u00e1djai. Eana\u0161 die\u0111ut \u010d\u00e1jehit mo ja maid olbmot g\u00e1vppa\u0161edje Brodkorb g\u00e1vppis, ja d\u00e1vj\u00e1 sis lei \u010dollejuvvon dorski, diksu ja vuoivvas\u00a0 mainna lonuhedje g\u00e1lvvuid nu go j\u00e1ffuid, s\u00e1lttiid, duhp\u00e1ha ja k\u00e1fiid. Sii s\u00e1htte maid lonuhit fatnasa, dahje vuovdit fatnasa ja hukseng\u00e1lvvuid nu go spiikk\u00e1riid ja pl\u00e1\u014bkkuid, dahje koala.\u00a0 M\u00e1\u014bggas leat muitalan ahte Brodtkorb osttii sis fatnasa, ja l\u00e1igohii dan fas\u00a0 sidjiide njealj\u00e1dasoass\u00e1i oastinsupmis.<\/p>\n<div id=\"attachment_7136\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/kv\u00e6nkladd.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-7136\" loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-7136\" src=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/kv\u00e6nkladd-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/kv\u00e6nkladd-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/kv\u00e6nkladd-300x200.jpg 300w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/kv\u00e6nkladd-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-7136\" class=\"wp-caption-text\">DDa\u0111ibah\u00e1but lea nubbi kvenabeavdegirji ollu billa\u0161uvvan buollinvah\u00e1giid gea\u017eil, muhto oasit leat logahahtti ja daid lea V\u00e1rgg\u00e1id musea govven. Govven: Inger Lene Nyttingnes<\/p><\/div>\n<p>Diehtog\u00e1lduin lea vejola\u0161 \u010duovvut d\u00e1id olbmuid juohkebeaivv\u00e1la\u0161 eallima m\u00e1\u014bggaid jagiid ja bearra\u0161iid m\u00e1\u014bgga buolvva \u010da\u0111a. G\u00e1lduin g\u00e1vdnojit maid die\u0111ut b\u00e1ikegottiid, ja sm\u00e1vva ja dram\u00e1htala\u0161 d\u00e1hp\u00e1husaid birra. Mii beassat lohkat earret ear\u00e1\u00a0 Joh.Petter Luhiniemi birra gii \u00e1sai Ora nammasa\u0161 b\u00e1ikkis, ja lei \u201cboaris ja surgatla\u0161\u201d, ja Carl \u00a0Gulmel\u00e4 birra gii \u00e1sai Litzas, gos muitaluvvo ahte muhtun namuhuvvon olmmo\u0161 \u201cgottii\u201d su, ja go Johan Abraham D\u00f8rmenen bivdofanas vuojui merrii ja njeallje albm\u00e1 du\u0161\u0161e ja j\u00e1vke 1896:s. \u00a0Eallin fertii joatka\u0161uvvat ja oapmaha\u010d\u010dat \u0161adde Brodtkorb g\u00e1vp\u00e1i m\u00e1ksit buot velggiid du\u0161\u0161anolbmuid ma\u014bis.<\/p>\n<div id=\"attachment_7139\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Brodtkorbarkivet.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-7139\" loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-7139\" src=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Brodtkorbarkivet-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Brodtkorbarkivet-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Brodtkorbarkivet-300x200.jpg 300w, https:\/\/finnmarksarkivene.no\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Brodtkorbarkivet-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-7139\" class=\"wp-caption-text\">Buohkat geat h\u00e1liidit s\u00e1httet geavahit arkiivamateri\u00e1la kvenaid birra, dutkama v\u00e1r\u00e1s dahje jos dasa lea erenoam\u00e1\u0161 bero\u0161tupmi. Govven: Inger Lene Nyttingnes<\/p><\/div>\n<p>Guhtta beavdegirjji govvidit hui bures Guol\u00e1daga kvenaid ja Brodkorb g\u00e1vppi gaskasa\u0161 oktavuo\u0111aid, \u00a0\u00a0ja lea govttola\u0161 j\u00e1hkit ahte lei dan gea\u017eil go dal\u00e1 olbmot d\u00e1rbba\u0161edje guhtet guoimmiset, ja gaskavuo\u0111at ledje deh\u00e1la\u010d\u010dat kvenaid birgejupm\u00e1i. Loahpageah\u010den 1800-logu oaivvildedje ruo\u0161\u0161a eisev\u00e1lddit ahte Guol\u00e1datnj\u00e1rggas liv\u010d\u010de stuora ekonomala\u0161 ovd\u00e1nanvejola\u0161vuo\u0111at, ja nu besse ge olbmot friddja rasttildit r\u00e1j\u00e1id ja jo\u0111ihit g\u00e1vppiid V\u00e1rgg\u00e1id ja Guol\u00e1datnj\u00e1rgga \u00e1ssanguovlluid gaskka. Ollu kvenat \u00e1sse V\u00e1rgg\u00e1in ovdal go \u00e1saiduvve Guol\u00e1datnj\u00e1rgii, ja ollu kvenat m\u00e1hcce ruovttoluotta V\u00e1rgg\u00e1ide.\u00a0 Mii beassat maid lohkat ahte ledje ollu olbmot geat \u00e1sse du\u0161\u0161e oanehis \u00e1iggi doppe &#8211; ovdal go manne Amerihkk\u00e1i,- d\u00e1vj\u00e1 sii gu\u0111\u0111e stuora m\u00e1vssekeahtes velggiid Brodtkorb rehketdoallogirjjiide.<\/p>\n<p>Arkiivamateri\u00e1la s\u00e1httet buohkat \u00e1vkk\u00e1stallat, dutkama v\u00e1r\u00e1s dahje bero\u0161tumi gea\u017eil. Dat lea oaidninl\u00e1hkai lohkans\u00e1les ja digit\u00e1lala\u010d\u010dat, ja doaivumis ollugat g\u00e1vdnet die\u0111uid mat illudahttet, loktejit s\u00e1hkkiivuo\u0111a ja m\u00e1htola\u0161vuo\u0111a.<\/p>\n<p>V\u00e1ldde \u00e1innas oktavuo\u0111a:<\/p>\n<p><a href=\"mailto:Inger.Lene.Nyttingnes@varangermuseum.no\">Inger.Lene.Nyttingnes@varangermuseum.no<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Andreas Esbensen Brodtkorb, V\u00e1rgg\u00e1in, g\u00e1vppa\u0161ii hui ollu kvenaiguin geat ledje \u00e1saiduvvan Guol\u00e1datnj\u00e1rgii, sihke ovttaskas olbmuiguin ja kvenaid guollefatnasiiguin.\u00a0 Arkiiva lea d\u00e1l v\u00e1lmmastuvvon ja registrerejuvvon, ja buohkat geat h\u00e1liidit besset geavahit d\u00e1id diehtog\u00e1lduid kvenahistorjj\u00e1 birra mat ovdal eai leat almmuhuvvon. \u00a0Arkiivvas g\u00e1vdnojit ollu die\u0111ut Guol\u00e1dat kvenaid ja Brodtkorb g\u00e1vppi laga\u0161 gaskavuo\u0111aid birra, ja lea govttola\u0161 j\u00e1hkit [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":7133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[384,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7235"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7236,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7235\/revisions\/7236"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/finnmarksarkivene.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}